RSS Bot
Merkezi bütçe dört ayda devasa bir açıkla karşı karşıya kaldı: 885,5 milyar TL. Faiz harcamaları, eğitim ve sağlığı geride bırakırken, vergi yükü vatandaşa bindi. ÖTV ve KDV’den toplanan vergiler rekor kırdı.
BÜTÇE GİDERLERİ ARTIYOR, AÇIK DERİNLEŞİYOR
2025 Ocak-Nisan döneminde bütçe giderleri 1 trilyon 130 milyar lirayı aştı. Gelirler ise sadece 957,4 milyar lirada kaldı. Nisan ayında 174,7 milyar TL açık verilmesiyle durum daha da vahimleşti. Bu durum, bütçe açığının kontrolsüz bir şekilde büyüdüğünü gösteriyor. Ekonomistler, bu gidişatın sürdürülebilir olmadığını ve acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, bütçe açığının daha da derinleşmesi ve ekonomik istikrarsızlığın artması kaçınılmaz olacak.
FAİZ GİDERLERİ SAĞLIK VE EĞİTİMİ SOLLADI
Ocak-Nisan arasında 724,6 milyar TL faiz ödemesi yapıldı. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 98,8 artış gösteren bu rakam, eğitim ve sağlık harcamalarını dahi geçti. Sadece Nisan ayında yapılan faiz ödemesi 260,6 milyar TL oldu. Bu, her 100 liralık bütçe harcamasının 23 lirasının faize gittiği anlamına geliyor. Bu durum, devletin kaynaklarının büyük bir bölümünün faiz ödemelerine ayrıldığını ve diğer önemli alanlara yeterli yatırım yapılamadığını gösteriyor.
Kıyaslama yapmak gerekirse, eğitim harcamaları 584,6 milyar TL, sağlık harcamaları ise 360,6 milyar TL olarak gerçekleşti. Faiz giderlerinin bu iki önemli kalemi geride bırakması, bütçe önceliklerinin ne kadar değiştiğini açıkça ortaya koyuyor.
VERGİ YÜKÜ VATANDAŞIN SIRTINDA: ÖTV VE KDV ZİRVEYE OTURDU
Ocak-Nisan döneminde devletin topladığı 2,81 trilyon liralık verginin yarısından fazlası ÖTV ve KDV’den elde edildi. ÖTV ve KDV gelirleri toplamda 1,49 trilyon TL’ye ulaştı. BSMV (banka işlemleri vergisi) ise 122,9 milyar TL olarak gerçekleşti ve yıllık bazda %80 artış gösterdi.
Bu tablo, dolaylı vergilerin vatandaş üzerindeki yükünü net bir şekilde gözler önüne seriyor. Özellikle dar gelirli vatandaşlar, temel tüketim maddelerinden alınan bu vergilerden olumsuz etkileniyor. Vergi sisteminin daha adil hale getirilmesi ve dolaylı vergilerin azaltılması gerektiği sıkça dile getirilen bir talep olarak öne çıkıyor.
TAŞIT VE UÇAK KİRALARI YİNE GÜNDEMDE
Kamunun yalnızca taşıt ve uçak kiralama için yaptığı harcama, ilk dört ayda toplam 2,25 milyar TL oldu. Taşıt kiraları 1,32 milyar TL, uçak kiraları ise 925,6 milyon TL olarak gerçekleşti. Geçen yıl aynı dönemde bu rakam 2,08 milyar TL’ydi. Bu durum, kamu harcamalarında tasarruf yapılması gerektiği yönündeki eleştirileri beraberinde getiriyor. Lüks harcamaların kısılması ve daha verimli kaynak kullanımı sağlanması, bütçe disiplininin sağlanması açısından büyük önem taşıyor.
SEÇİM DÖNEMİ HARCAMALARI TAVAN YAPTI
2024 yerel seçimlerinin yapıldığı Mart ayında temsil ve tanıtım harcamaları 714,5 milyon TL’yi bulurken, seçim sonrası Nisan ayında bu rakam 82,8 milyon TL’ye geriledi. Ocak-Nisan toplamı ise 267,8 milyon TL oldu. Seçim dönemlerinde yapılan harcamaların artması, bütçe dengesini olumsuz etkiliyor. Bu durum, seçim harcamalarının daha şeffaf bir şekilde yönetilmesi ve gereksiz harcamaların önüne geçilmesi gerektiği yönündeki tartışmaları alevlendiriyor.
ÖRTÜLÜ ÖDENEK VE CUMHURBAŞKANLIĞI HARCAMALARI REKOR KIRDI
Denetime tabi olmayan örtülü ödenek harcamaları Nisan ayında 1,64 milyar TL ile rekor kırdı. İlk dört aylık toplamı ise 4,96 milyar TL’ye ulaştı. Cumhurbaşkanlığı bütçesi ise Ocak-Nisan döneminde 5,36 milyar TL harcandı. Başlangıç ödeneğinin %32’si sadece 4 ayda tüketildi. Bu da dakikada yaklaşık 31 bin TL harcama yapıldığı anlamına geliyor. Bu durum, kamuoyunda büyük tepkilere yol açıyor. Örtülü ödenek harcamalarının şeffaflığı ve Cumhurbaşkanlığı harcamalarındaki yüksek miktarlar, tartışma konusu olmaya devam ediyor.
