İstanbul’un tarihi surlarının Haliç’e uzanan en kritik noktası olan Eğrikapı, ilk Arap kuşatmalarından Osmanlı fethine uzanan derin izler taşıyor.
Tarih boyunca pek çok savaşa ve kuşatmaya sahne olan İstanbul surlarının Haliç’e hakim bölgesi Eğrikapı, hem askeri önemi hem de barındırdığı sahabe kabirleriyle kentin manevi hafızasında eşsiz bir yer tutuyor. Doğu Roma döneminden Osmanlı’ya kadar stratejik bir geçiş noktası olan bu kadim kapı, şehrin savunma tarihindeki en zayıf ama manevi açıdan en güçlü noktalarından biri olarak biliniyor.
ROMA ORDUSUNUN ÇİZMELERİNDEN SURLARIN ZAYIF NOKTASINA
Doğu Roma İmparatorluğu döneminde “Porta Kaligaria” olarak adlandırılan bölge, adını o dönem askerlerin giydiği “kaliga” isimli çizmelerin burada üretilmesinden alıyordu. Sanat tarihçileri, bu bölgenin Geç Bizans döneminde savunma hattının en zayıf halkası olduğunu ifade ediyor. Kara surlarının Haliç surlarıyla birleştiği bu nokta, 32 kez kuşatılan şehrin en kırılgan bölgelerinden biri olması sebebiyle fetih sırasında da stratejik bir rol oynadı.
İLK ARAP KUŞATMASI VE SAHABELERİN MANEVİ NÖBETİ
Eğrikapı’nın tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri Emeviler döneminde gerçekleştirilen ilk Arap kuşatmasıdır. Aralarında 90 yaşındaki Ebu Eyyub el-Ensari’nin de bulunduğu çok sayıda sahabi, İslam ordularıyla birlikte bu surların önüne kadar geldi. Kuşatma sırasında şehit düşen sahabeler, surlara en yakın noktalara defnedildi. Rivayete göre, cenazelerin korunması için dönemin imparatoruyla diplomatik pazarlıklar yapıldı ve bu kutsal emanetler yüzyıllardır aynı topraklarda manevi bir nöbet tutmaya devam etti.
OSMANLI’NIN İSKAN POLİTİKASI VE MİMAR SİNAN’IN MÜHRÜ
İstanbul’un fethinden sonra Osmanlı İmparatorluğu, bölgeyi canlandırmak amacıyla Isparta’nın Eğirdir kasabasından gelen halkı buraya yerleştirdi. Bu iskan faaliyetiyle birlikte bölge Müslüman kimliğine bürünürken, Mimar Sinan’ın son eseri olarak kabul edilen Kazasker İvaz Efendi Camisi gibi anıtsal yapılarla zenginleşti. Bugün Blaherne Sarayı ve Anemas Zindanları gibi önemli kalıntıların komşusu olan Eğrikapı, hem Hristiyan hem de İslam dünyası için büyük önem taşıyan yapıları bir arada barındırıyor.
Şehrin manevi hafızasını koruyan bu bölge, Hazreti Halit bin Zeyd, Hazreti Şube, Ebu Şeybe el-Hudri ve Ebu Sadık Hazretleri gibi önemli isimlerin kabirleriyle ziyaretçilerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Surların bu zayıf ama dirençli noktası, İstanbul’un fethi sırasında Manuel Komnenos’un sur kademesini düşürmesiyle tarihin akışının değiştiği yer olarak hafızalardaki yerini koruyor.
